Neurobiologia Tańca

(Wybrane fragmenty ze Świata Nauki, sierpień 2008)

Wykorzystują najnowsze techniki badawcze zobrazowano złożoną neuronalną choreografię, na której opiera się taniec.

                                                      Steven Brown i Lawrence M. Parsons

  Taniec to dla człowieka jeden z podstawowych środków ekspresji. Wyewoluował prawdopodobnie równolegle wraz z graniem na instrumentach jako komplementarny sposób generowania rytmu.

   Mózg tańczącego pracuje na wysokich obrotach. Jeden jego obszar tworzy obraz położenia ciała w przestrzeni, uczestnicząc w kierowaniu ruchami. Inny działa jak metronom, pozwalając dostosować kroki do rytmu.

   Bezwiedne przytupywanie w takt muzyki odzwierciedla ludzki instynkt taneczny.

   Poczucie rytmu jest dla nas czymś tak naturalnym, że często dajemy mu wyraz niemal nieświadomie: słysząc muzykę, bezwiednie przytupujemy lub kołyszemy się do taktu. Na tej skłonności do podświadomej zabawy opiera się taniec – złożony zestaw zgranych z rytmem kroków, obrotów i ekspresyjnych gestów.

    Taniec to najbardziej zsynchronizowana forma ludzkiej aktywności. Naukowcy dociekają nie tylko jak, lecz także dlaczego tańczymy.

   Mimo że taniec jest dla człowieka tak ważnym sposobem wyrażania emocji, neurobiolodzy nie poświęcali mu dotąd zbyt wiele uwagi. Dopiero ostatnio, stosując nowoczesne techniki obrazowania czynnościowego, przeprowadzili pierwsze badania mózgu tancerzy amatorskich i zawodowych. Miały one wyjaśnić m.in. jak tańczący orientują się w przestrzeni, jak udaje im się zsynchronizować kroki z muzyką oraz na jakiej zasadzie uczą się złożonej sekwencji uporządkowanych ruchów. Dzięki tym wynikom uzyskaliśmy wgląd w skomplikowane, skoordynowane działanie ośrodków mózgu, niezbędne do wykonania nawet najprostszego tanecznego kroku.

    W uproszczeniu obszar zwany tylną korą ciemieniową (położony z tyłu mózgu) przekłada informację wzrokową, na rozkazy ruchowe, wysyłając impulsy dalej, do planujących ruchy obszarów w korze przed ruchowej i w dodatkowym polu ruchowym. Z nich sygnały biegną do pierwotnej kory mózgowej, a ta wytwarza impulsy nerwowe wysyłane do rdzenia kręgowego i dalej do mięśni powodujące ich ruch. Równocześnie receptory ruchowe w mięśniach przekazują do mózgu informację zwrotną o położeniu ciała.

   Taniec m.in. powoduje wzmożoną pracę mózgu, przez co można uchronić się lub spowolnić rozprzestrzenianie się w organizmie różnych rodzajów chorób, np. choroby Parkinsona. Jest ona bowiem wynikiem stopniowego niszczenia neuronów w jądrach podstawnych, co blokuje drogę sygnałom skierowanym do kory ruchowej. Objawia się to drżeniem i sztywnością mięśni oraz wielką trudnością w rozpoczęciu zaplanowanego ruchu, czasami wręcz długotrwałym zastygnięciem zamiast jego wykonaniem. Badacze odkryli, że po 20 lekcjach tańca częstość takich zastygnięć malała. W porównaniu z osobami które się tylko gimnastykowały! Tancerze lepiej utrzymywali równowagę i osiągali lepsze wyniki w teście „Wstań” i „pójdź” , pozwalającym ocenić ryzyko upadku.

    Uczeni wypowiedzieli się także na temat tanecznej równowagi. Tancerze odzyskują równowagę po krótszym niż przeciętni ludzie czasie. W miarę jak mózg opanowuje umiejętność tańca, zapewne uczy się także szybciej aktualizować informację z mięśni i stawów.

    Naukowcy odkryli, że gdy ludzie obserwują innych wykonujących proste ruchy, aktywują się obszary kory przedmuchowej zaangażowane w ich realizację, tak jakby trenowały je na sucho. To zapewne wspomaga uczenie się i rozumienie nowych układów.  

    Z doświadczeń naukowców wynika, że uczenie się złożonych układów tanecznych aktywuje nie tylko bezpośrednio układ motoryczny mózgu, niezbędny do kontroli napięcia mięśni, lecz także system planowania ruchów. Im większe doświadczenie w zakresie danej sekwencji ruchowej tym łatwiej wyobrazić sobie jej przebieg, a prawdopodobnie także – wykonać.

   Taniec inaczej niż muzyka daje ogromne możliwości naśladowania i przedstawiania. Mógłby być zatem poprzednikiem mowy. W pewnym sensie jest przecież rodzajem wyrazistego języka gestów.

JEŚLI CHCESZ WIEDZIEĆ WIĘCEJ:

„Seeing or Doing? Influence of Visual and Motor Familiarity in Action Observation” Beatriz Calvo-Merino, Daniel E. Glasier, Julie Grezes, Richard E. Passingham i Patric Haggard; Current Biology, tom 16, nr 19, s. 1905-1910; 10 X 2006

“The Neural Basis of Human Dance” Steven Brown, Michael J. Martinez i Lawrence M. Parsons; Cerebral Cortex; tom 16, nr 8, w 1157-1167; VIII/2006

“Building a Motor Simulation De Novo: Observation of Dance  by Dancers” Emily S. Cross, Antonia F. de C. Hamilton I Scott T. Grafon; Nauroimage, tom 31, nr 3, s 1257-1267; 1 VII 2006.

“Action Observation and Aquired Motor Skills: An Fmri Study with Expert Dancers” Beatriz Calvo-Merino, Daniel E. Glaser, Julie Grezes, Richard E. Passingham I Patric Haggard; Celebral Cortex, tom 15, nr 8, s. 1243-1249; VIII/2005.

Nasz komentarz:

   Krótko mówiąc taniec wzbogaca i przedłuża życie, dając mu Sens. Jeżeli choć trochę czujesz taniec lub wydaje Ci się, że czujesz – nie zwlekaj.

Rafael i Margarita